het Stormpoldervloedbos

Na  de ledenvergadering houdt HKK-lid Pier Werksma een lezing over het Stormpoldervloedbos.

9 september 2009

Hij verrichtte in 1970 een studie die voor Krimpen aanleiding vormde het vloedbos van de ondergang te redden. In 1985 maakte hij voor het natuurgebied een herinrichtingsplan dat in 1993 werd uitgevoerd. Dankzij deze ontwikkelingen kunnen wij  nu in dat stukje natuurschoon de wisselende waterstanden aan den lijve ondervinden. (-35 /+ 143 cm; 30 mrt 2010)

Het Stormpoldervloedbos,
ofwel
De Krimpense Biesbosch: verleden, heden en toekomst.

VOORAF: Voor een goed begrip van het e.e.a. merkt Pier op, dat het Stormpoldervloedbos (SVB) uit twee delen bestaat:

1) HET VLOEDBOS,  dat is met name het omkade gedeelte, eigendom van de Stichting Het Zuidhollands Landschap (ZHL).
2) DE KRIMPENSE BIESBOSCH (KBB), dat is de oeverzone, gelegen tussen het vloedbos en de Stormpolder(dijk). Dat is voor het merendeel eigendom van de gemeente Krimpen.


HET VERLEDEN, tot 1945

bron: P.Werksma, 1971

De Nieuwe Maas, de Hollandse IJssel en de Lek vormen al eeuwenlang een onderdeel van het mondingsgebied van de Schelde, Maas en Rijn. Bij het begin van onze jaartelling noemde men deze rivieren niet alleen anders – Maeze / Striene, Isel, Merwe-  ze stroomden toen ook anders. Ze maakten toen deel uit van dynamische getijdenlandschappen met uitgestrekte vloedbossen, riet- en biezenvelden. *1

Tot omstreeks 1200 n Chr. stroomde de Hollandse IJssel, via de huidige Sliksloot, en de Lek  naar het zuiden. Een rechtstreekse verbinding in de richting van de Noordzee, zoals nu ter hoogte van Capelle-West was er toen nog niet. Bij doorbraken is die na die tijd ontstaan. Het ingekleurde kaartje (hierboven) is afgeleid vanReconstructie van het Maasmondgebied in de vroege Middeleeuwen”   (pP)

De Nieuwe Maas tussen beide Krimpens in 1615. Linksboven het Stormpoldervloedbos, omspoeld door de Nieuwe Maas en Sliksloot. In de rivier het toen nog kleine eiland De Zaag. De Sliksloot staat op deze kaart nog aangegeven als de Oude IJssel! De kaart van Matthijs Janszoon Been uit de collectie Algemeen Rijksarchief

Het Stormpoldervloedbos is eeuwenlang door de mens gebruikt als hakgriend. Aan die griendcultuur kwam in 1945 een eind. Het gebied werd teruggegeven aan de rivier. *2

 

HET  HEDEN,   1945 – 2008

Een periode van oprukkende industrieën, stadsuitbreiding en moderne scheepvaart beloofde weinig goeds voor de vloedbossen. Dat van het eiland Van Brienenoord verdween door de komst van de Van Brienenoordbrug. En niet te vergeten de Deltawerken hadden een drastische afname tot gevolg van de getijdengebieden van de Hollandse Delta.
Door afsluitingen van het Volkerak in 1969 en van de Haringvliet in 1970 werden in de Biesbosch en wijde omgeving eb en vloed sterk verminderd. “In het pareltje van krimpen was de afname van het getij slechts gering. Het wilgenvloedbos bij de Stormpolder bleef wel echt land van eb en vloed”. Het duurde daarna echter nog vele jaren voor er schot kwam in de zaak om het natuurgebied door middel van een herinrichting daadwerkelijk veilig te stellen.
*1

Verhoging omkading.

Op 7 maart 1992 ging de herinrichting van start. De belangrijkste ingreep was het herstel van de oude bekading. Daardoor werden de schadelijke rivierinvloeden uitgeschakeld (grondverlies door sterke golfslag van de drukke moderne scheepvaart, drijfvuil, geloosde olie, etc.)

Oeverversteviging d.m.v. rijshout

Door kade-ophoging is aan de kant van de Nieuwe Maas geen aanvoer van getijdenwater meer mogelijk. Voor een betere watertoevoer is vanaf de Sliksloot langs de voormalige Stormpolderdijk de vroeger ook aanwezige Sleup hergraven . Zo wordt het omkade vloedbos op effectieve wijze gevoed met levend water. Vanaf het oeverpad is dat boeiende schouwspel van krachtige eb en vloedstromen door de Krimpense Biesbosch bijzonder goed te beleven. *2

Het plaatsen van de klepduiker/ foto P.Werksma

In een kade van de hakgriend is een klepduiker gebruikt: een toepassing van een oude vinding in het getijdengebied. Pier toont ons de werking. Door de eikenhouten koker (vroeger ook uitgeholde boomstammen) stroomt het overtollige water uit het hakgriendpoldertje, bij laag rivierwater, via de Sleup naar de Sliksloot. De klep wordt bij hoog rivierwater dichtgedrukt. Het terugstromen naar de hakgriend kan dan niet. (Rond het begin van onze jaartelling al in gebruik in de buurt van Vlaardingen, blijkt uit publicaties van o.m.  stadsarcheoloog Tim de Ridder)

Pier: Klepduiker is gemaakt door fa. Goudriaan. Misschien wetenswaard dat de klepduiker die ik in 1991 ontwierp mbv een klassiek waterbouwkundig vakboek, in Krimpen werd vervaardigd door het bekende Krimpense (boeren) timmerbedrijf Goudriaan en zn, in de persoon van Piet Goudriaan. Hij maakte naar ik vernam ook diverse attributen voor het streekmuseum, w.o. het karnapparaat.”

DE TOEKOMST

Voor de toekomst geldt:
I)  dat we voor de gemeente nagaan of en hoe de beleving van het getij en de Biesboschcultuur in de Krimpense Biesbos kan worden versterkt.
II) dat we de getij-beleving ook in de andere delen van de delta van Zuid Holland willen terugbrengen c.q. wilen laten herontdekken.

En dat laatste niet alleen in natuurgebieden als Tiengemeten, etc maar juist ook in stedelijke gebieden als Rotterdam (bv. in de Stadshavens), Dordrecht (bv. Stadswerven), op de buitendijkse terreinen langs de Noord en last-but-not-least langs de oevers van de Hollandse IJssel in Krimpen zelf (bv. Stormpolder, Van Duijvendijk-terrein).


over Pier Werksma

Van jongs af aan is hij bekend en vertrouwd met het getijdenwater van de rivieren rondom ons. Pier Werksma’s  interesse past in de geschiedenis van Krimpen en de Krimpenerwaard. De verandering van stromen en de werking van de waterkracht op de oevers en natuur.

Zijn ideeën en uitvoeringsplannen voor het vloedbos konden de beleidsmakers overtuigen: geen dammen of industriegebied, maar een stuk natuur met levend water. Bijzondere natuur in een boeiend, dynamisch getijdengebied!

 
Een griend met historie is het Stormpoldervloedbos geworden!
Pier toont ons met dia’s het bagger- en  graafwerk, dat bij de herinrichting in 1992/1993 wordt verricht. De omringende kade wordt op natuurvriendelijke wijze hersteld en er worden geulen aangelegd, zodat de getijdenstromen weer in het hele gebied kunnen doordringen. Daarmee is de oorspronkelijke hakgriend omgezet in een vloedbos.

*1 De Veiligstelling van het Stormpoldervloedbos, Pier Werksma en Les Zonneveld. In ‘Zuidhollands Landschap’nr 1 1992

*2 Herinrichting Stormpoldervloedbos gereed, Pier Werksma. In ‘ZuidHollands Landschap’ nr 2 1993 /tekst en tekeningen

In het aprilnummer (2009) van de ‘Klinker’ staat een interview met vader en zoon Werksma.  Zoon Henk is in de voetsporen van vader getreden. Beiden zijn betrokken bij de evaluatie van het project. Hierbij  het artikel.  ‘Stormpoldervloedbos, een mooi natuurgebied met levend water’  / uit de Klinker april 09. Aan het eind gaan zij op de toekomst in.

redactie, foto’s/ illustratie  Paul vd Pennen