… natuurgebied met levend water

In het aprilnummer (2009) van de ‘Klinker’ staat een interview met vader en zoon Werksma.  Zoon Henk is in de voetsporen van vader getreden. Beiden zijn betrokken bij de evaluatie van het project.

Pier en Henk Werksma, vader en zoon, werken sinds maart 2009 aan een evaluatieonderzoek van het Stormpoldervloedbos. Zij doen dat in opdracht van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Enthousiast vertellen zij over de ‘Krimpense Biesbosch; die ligt op de hoek van de Sliksloothaven en het oud-Hollandia terrein.

Pier Werksma maakte al in 1972 een afstudeerscriptie over de buitendijkse gronden van de gemeenten Krimpen aan den IJssel en Krimpen aan de Lek. Dit afstuderen redde het Stormpoldervloedbos van de ondergang: het werd geen onderdeel van het bedrijventerrein, maar uiteindelijk een uniek getijdenbos.

In 1993 opende de voormalige minister van WVC, Hedy d’Ancona, het natuurwandelpad langs de hoofdgeul (de Sleup) van het vloedbos. De feestelijke opening was de kroon op de herinrichting van het vloedbos. Het gebiedje langs de hoofdgeul is gemeentelijk eigendom. De rest van het bos is in beheer van het Zuid-Hollands Landschap. De fascinatie voor het vloedbos is bij Pier Werksma altijd gebleven. Sterker nog: hij heeft deze betrokkenheid met succes doorgegeven aan zijn zoon Henk.

Wat is er zo bijzonder aan het Stormpoldervloedbos?

Henk Werksma: “Allereerst is het bijzonder dat dit het enige stuk groen is op het hele bedrijventerrein, dat bewaard is gebleven. Bijzonder is ook dat het Stormpoldervloedbos het eerste getijdenbos was in Nederland dat bewust is ingericht en toegankelijk gemaakt voor bezoekers. En nu, 15 jaar later, functioneert het nog steeds naar behoren, doordat de slim ontworpen geulen niet dicht slibben. Daarnaast is het Stormpoldervloedbos uniek in zijn soort. Het is één van de weinige plekken waar je kan rondlopen in het ‘Nederland’ van rond de jaartelling. Want zo zag dit gebied eruit, voordat de mens zich intensief met het landschap ging bemoeien! Met het sluiten van bijna alle zeearmen door de Deltawerken in de jaren 70 verdween vrijwel overal de getijdenwerking in de rivieren. En daarmee verdwenen ook vrijwel alle vloedbossen. Maar in het Stormpoldervloedbos bleef het getij. Er is hier anderhalve meter verschil tussen hoog en laag water. Dat is veel meer dan in de Dordtse of Brabantse Biesbosch!”

De beleving van de getijdenbeweging

Pier vult aan: ” Het unieke is dat deze getijdenbeweging ook te zien en te beleven valt. Je ziet het gebied bij hoogwater volstromen en vervolgens weer leegstromen bij laagwater. Een paar keer per jaar komt het water zelfs zo hoog dat het bruggetje naar het natuurwandelpad onder water komt te staan. Door de bijzondere kenmerken van dit getijdenbos komt er bijzondere flora en fauna voor”.

Hakgrienden in het vloedbos

“Uniek is de hakgriend. Van 1600 tot de Tweede Wereldoorlog was het hele vloedbos hakgriend. Het kappen van wilgentakken leverde hier hout op dat gebruikt werd voor het maken van hoepels voor tonnen en het vlechten van manden. Bij de herinrichting van het vloedbos werd een klein gedeelte als hakgriend ingericht. Deze plek laat de cultureel-historische erfenis zien”.

Wat is het doel van jullie evaluatie van het vloedbos?

“We onderzoeken hoe de geulen in 15 jaar tijd hebben gefunctioneerd en wat we daarvan kunnen leren voor andere gebieden in Krimpen en daarbuiten. In de natuur slibben riviergeulen snel dicht. Daarom zijn er in 1993 speciale geulen in het vloedbos gegraven, die na 15jaar nog steeds goed kunnen vol- en leegstromen. Verder kijken we hoe het deel dat in het bezit is van de gemeente, beter beheerd kan worden. Aan de hand van de evaluatie van het Stormpoldervloedbos, willen we ook kijken hoe we dit oer-Hollandse fenomeen van getijdenbewegingen terug kunnen krijgen op andere plaatsen in Krimpen en in de regio. We geven hiermee een vervolg aan het recente rapport van de Commissie Veerman van de Tweede Deltacommissie. Anders gezegd: hoe kan de beweging van het water ook in woongebied zichtbaar gemaakt worden?” Henk: “Met mijn planologisch bureau H2Ruimte hebben we meegedaan aan de Eo Wijersprijsvraag. In onze inzending ‘Deltadynamiek, Verbinding als kracht’ hebben we verkend hoe we in het gebied van Rotterdam tot Dordrecht de eb en vloed beweging veel meer zichtbaar kunnen maken. Daarmee hopen we de regio weer een stuk identiteit terug te geven. We wonen immers in een uniek Deltagebied.’

Waarvoor gaat de gemeente jullie onderzoek gebruiken?

Pier: “De gemeente wil onze aanbevelingen gebruiken om dit dynamische eb en vloedgebied in de toekomst nog beter te beheren. Zo kan bijvoorbeeld het wat verwilderde natuurwandelpad toegankelijker worden gemaakt”. “Op een grotere schaal wil de gemeente kijken of de resultaten van de evaluatie van de Krimpense Biesbosch gebruikt kunnen worden bij de ontwikkeling van de Storm polder als geheel.”
De resultaten van het onderzoek kunnen wellicht worden benut bij het maken van plannen voor het voormalige Hollandia-terrein. Wonen, werken en het genieten van natuur hoeven elkaar niet in de weg te staan. Integendeel, met een goede inrichting van de ruimte kunnen deze functies elkaar versterken. Het is heel goed mogelijk om getijden beweging zichtbaar te maken in een woongebied. Wonen aan water is heel populair. Wonen aan ‘levend water’ is nog veel mooier!”