Nieuwsbrief december 2017

december 2017

 

 

 

 

 redactie: Gerda van Beek

redactie@historischekringkrimpen.nl


Eindelijk werkruimte voor de WAK

Al sinds 2013 heeft de Historische Kring Krimpen een bijzondere werkgroep: de Werkgroep Archeologie Krimpen (WAK). Deze Werkgroep bestaat uit 7 enthousiaste vrijwilligers, die allemaal wel iets hebben met het verleden en die het Krimpens erfgoed willen behouden voor het nageslacht. In diverse eerdere Nieuwsbrieven is er geschreven over het werk van deze Werkgroep (zie ook deze Nieuwsbrief).
De vondsten die naar boven zijn gehaald lagen tot nu toe opgeslagen omdat de Werkgroep geen eigen werkruimte had. Echter, daar is nu gelukkig verandering in gekomen. Per 6 november heeft de Werkgroep eindelijk de beschikking over een ruimte aan de Oosterstraat 32, waar de leden op maandagmiddag en –avond werken. Eindelijk kan de Werkgroep nu echt aan de slag. De sleutel van het pand werd symbolisch overgedragen en er werd een toast uitgebracht op het succes van de WAK .
Kunt u niet wachten tot het eerste Open Huis of tot de jaarlijkse Nationale Archeologie Dagen en wilt u al eerder eens zien welke vondsten er uit de Krimpense bodem naar boven zijn gehaald, of wilt u gewoon eens weten wat (amateur) archeologen zoal doen, kom dan gerust op een maandag langs bij onze werkruimte aan de Oosterstraat 32.

Wellicht raakt u zo enthousiast dat u lid wilt worden van de Werkgroep Archeologie Krimpen.
Graag tot ziens!

 


Excursie Historische Kring 30 september 2017

Anja Mastenbroek

Voor het eerst sinds ik lid ben van de HKK gunde ik mijzelf de tijd om een keer mee te gaan met de jaarlijkse excursie. Op zaterdagmorgen vertrokken wij om half tien richting Vlaardingen met bestemming Streekmuseum Jan Anderson aan de Kethelweg 50.
Het museum bevat de privécollectie van Jan Anderson, die ons zelf rondleidde. Na een kopje koffie met speculaas geschonken door de vrouw van Jan konden wij bekijken welke schatten het museum bevatte. De boerderij gebouwd in 1885 bevatte een “straatje” met een schooltje, een schildersbedrijf, een winkeltje en nog veel meer vol met gebruiksvoorwerpen uit het verleden.  Op de bovenverdieping konden we een tentoonstelling bezoeken, gewijd aan de Eerste en Tweede wereldoorlog. Dit maakte veel indruk op de leden van onze groep, waarvan sommigen als kind een deel van de oorlog zelf hebben doorgemaakt. De tijd was helaas te kort om alles uitgebreid te bekijken. Een goede reden om nog eens terug te komen.

Iedereen stapte weer in de auto om naar het Museum Vlaardingen te gaan. Dit gebouw is een mooie combinatie van een oude opslagplaats met nieuwbouw met veel glas, steen en staal. De groep werd gesplitst en kreeg een rondleiding langs een aantal tentoonstellingen waaruit onder andere bleek hoe lang geleden er al menselijke bewoning was in deze delta, de zogenaamde Vlaardingen-cultuur.

Een boomstamkano van wel 10,6 meter lang maakte veel indruk. Een aantal jaren geleden is deze kano gevonden bij opgravingen in Hoogland, wat nu een industrieterrein is. Ook werden er een aantal klepduikers gevonden. Getoond werd hoe een klepduiker, gemaakt uit, waarschijnlijk, een oude kano die werd afgedekt met een plaat en voorzien van een beweegbare klep zorgde voor de ontwatering van onze oudste polders. In Krimpen aan den IJssel, in het Stormpoldervloedbos, hebben wij er zelf nog één. Een ander deel van de tentoonstelling toonde het belang van de (haring)visvangst voor Vlaardingen en de regio aan, waaraan Vlaardingen zijn welvaart en toenmalige belangrijke positie dankte.

De goedverzorgde lunch gebruikten wij in restaurant De Hofnar, waarna wij naar onze laatste bestemming in de Broekpolder gingen, het Educatief Archeologisch Erf. Hier wordt een nederzetting uit de vroege geschiedenis van Vlaardingen gerealiseerd, omgeven door een houten palissade. In een jaar tijd is er een woonhuis uit de late Steentijd nagebouwd, vervaardigd uit hout en leem met een rieten dak.

Ook is men in augustus 2017 begonnen met het maken van een replica van een boomkano uit eikenhout. In december moet dit klaar zijn. In 2018 is het exact 1.000 jaar geleden dat de Slag bij Vlaardingen plaatsvond. Dit was een strafexpeditie van het leger van de Duitse keizer tegen graaf Dirk III, die jammerlijk mislukte, omdat het leger niet goed was toegerust voor dit drassige terrein. In het weekend van 9 en  10 juni 2018 wordt deze slag nagespeeld in de Broekpolder.

http://www.jananderson.nl/home
http://www.museumvlaardingen.nl/

 


De Hoge Vierschaar: “Sodomie”.    

Harry Aardoom

Het betrof Huig Klein en Jacob Goethart, wonende onder Krimpen aan de IJssel. Ze werden in 1774 verdacht van “sodomie”, dus het praktiseren van homoseksueel gedrag. De Hoge Vierschaar van Zuid-Holland riep hen via een gerechtsbode viermaal op om zich te melden, en wel mondeling op 20 Juni 1774, en driemaal schriftelijk, op 18 Juli, 12 September en 31 Oktober 1774. Maar tevergeefs, zij verschenen niet voor de hoge vierschaar, de mannen bleken met de noorderzon vertrokken te zijn.
Er werd vermeld dat zij “… clandestinelik, zonder en tegen alle apparenten redenen, … verlaten hebben hunne professien, diensten, kostwinningen, huishoudingen en woningen onder den ambagte van Krimpen aan den IJssel, en zig daardoor moetwillens ten uittersten hebben verdagt gemaakt … na dit clandestin vertrek wereldkundig en het voorwerp van dagelikse discoursen is geworden …”   Dus de hoge vierschaar merkte op dat ze juist daardoor het onderwerp van roddel waren geworden.  Op 20 Maart 1775 werd er een verslag van het gebeurde volgens getuigen gemaakt. “Vermits hy (Jacob Goethart) zig zedert de maant Maart 1774, omtrent welke tyd … de misdaad van sodomie ….. is rugtbaar geworden; en … (hij) zonder redenen heeft geabsenteert (hij is niet  naar de zitting van de hoge vierschaar gekomen). En mitsdien by drie onderscheidene edictalen citatien gedagvaart zynde geworden, om reden te geven van zijne zoo suspecte absentie, int geheel niet, ´t zij zelve of by procureur is gecompareert   (hij kwam zelf niet, en stuurde ook geen procureur, zaakgelastigde). Op poene van zwaarder straffe zo hy bestaan mochte , tegens bovengemelde placaat en vorenstaande ontzegging weder in deze provintie te komen …”  Ze werden beiden bij verstek levenslang verbannen. Het vonnis werd beschreven op 20 Maart 1775, “en gepronuncieert den 22 meij 1775”.

Wij leven in een eeuw van tolerantie en seksuele vrijheid. Bovenstaande akte doet beseffen dat nog niet zo lang geleden “sodomie” een halsmisdaad was. De hoge vierschaar refereerde aan “het placcaat van 21 Juli 1730, en opgevolgde resolutie van 27 Juli 1764”. Ik kom in de verslagen van de Hoge Vierschaar van Zuid Holland tussen 1720 en 1791 maar zes gevallen van “sodomie” tegen.  Dus er is reden om te veronderstellen dat er meestal een oogje werd dichtgedaan. Maar het betekent ook dat homoseksuelen niet met hun geaardheid te koop liepen. Medio 1650 zijn er in Amsterdam nog enige homoseksuelen geworgd omdat de koning van Zweden dreigde de handels-betrekkingen met Amsterdam, waar homoseksualiteit werd getolereerd, op te schorten.*
Rond 1730 begon er n.a.v. “het placcaat van 21 juli 1730” in heel Nederland een heksenjacht op homoseksuelen, met tientallen executies als gevolg **. De schrik zal er sindsdien in het hele land wel goed ingezeten hebben. Want bij alle zes in het archief van de hoge vierschaar van Zuid-Holland vermelde gevallen werd gevonnist bij verstek. De slachtoffers wisten wat hen te wachten stond, en waren gevlucht.
*   Geert Mak beschrijft dit in “De engel van Amsterdam”.
** Paul Brood, en anderen. Het vaderlandse geschiedenisboek.
Uitgave van het Nationaal archief en Waanders Uitgevers, Zwolle, vijfde druk, 2009. p.164.

Bron: Nationaal Archief, Den Haag, Rechterlijke Archieven in Zuid-Holland: Baljuw en Hoge Vierschaar van Zuid-Holland, 1574 – 1811 (1813), nummer toegang 3.03.08.224, inventarisnummer 76, dd. 20 Juni , 18 Juli, 12 September, en 31 Oktober 1774, en 20 Februari, 20 Maart en 22 Mei 1775. (Bladzijdennummering ontbreekt).